Сувоземна желка (Spur-thighed Tortoise)

Testudo graeca (Linnaeus, 1758)

Подвид: Testudo graeca ibera Pallas, 1814

Заштитен статус: Бернска конвенција, Анекс 2, Закон за биодиверзитет, Анекс 2, 3, Директива 92/43/ ЕЕC Анекс 2, 4
Дистрибуција: Живее во јужното и источното крајбрежје на Пиренейския п-ов, источните делови на Балканскиот полуостров, Мала Азија, Источниот Медитеран, Кавказ, Закавказието и Северна Африка. Распространета е во цела Бугарија со исклучок на затворените високи полиња во Западна Бугарија, како отсуствува или е многу ретка на северозапад од линијата гр. Никопол – с. Главаци (Врачанскиот); од овој регион се познати само три наоѓалишта. Поради интензивното земјоделство денес речиси исчезнала во тракиската низина и поголем дел од Дунавската рамнина. Средба се речиси насекаде во Малешевска планина до ок. 1300 м н.в.
Морфологија: На должина достигнува до 39 см, како најчесто забележани животни се 15-25 cm. За разлика од шипоопашатата желка, тука нема роговиден барбус на опашката, како на задната страна на бутовите има голем роговите барбус со затапен врв. Низата од петте централни щитчета на карапакса е значително поширока од онаа кај шипоопашатата; средното щитче (третото) е пошироко од последното (петто). Задниот дел на лигавче e слабо подвижнa. Како кај шипоопашата желка, машките се разликуваат од женските по по долгата и масивна опашка, присуството на конкавна на лигавче, и издолжени аналени (последните) щитчета на лигавчето.
Биологија: Терестријална вид со целосно дневна активност. храни се главно со растителна храна, но јадат печурки, мекотели, без'рбетници, како и мрши. Достигнува сексуална зрелост на 12-14 година Женските несат 1-4 пати во годината од мај до јули по 3-7 бели, нежно издолжена јајца кои закопа во ископани од нив дупки по падини со југ. Јајцата се со димензии 34-37 × 29-33 mm. Инкубација трае 70-100 дена. Зимуват во лабава почва на суви падини, како издълбава наклонети дупки со длабочина 30-90 см.
Живеалишта: Најчесто се среќава во нископланински и ридски области, обраснати со грмушки и редок листопадни шуми. За разлика од шипоопашатата желка, претпочита отворени простори со тревни и грмушка вегетација и е подобро прилагоден за живот во суви, камени живеалишта.
Закани: Пожари, орање на пасишта и мери, уништување на грмушка вегетација, уништувањето на шумите, директно собирање на туристи како домашни миленици или други групи со цел потрошувачка.